Borsa’da Hisse Senedi Nasıl Alınır, Nasıl Satılır?

Önümüzdeki yaklaşık 10 dakikadan sonra borsa ve yatırım konularını dünyadaki insanların yüzde 90 dan daha iyi anlayacaksınız. Konuya girişi çok kolay bir yerden yapacağız. Hisse senetlerinden, bir hisse senedi sahibinin bir şirkete ortaklığını belgeleyen bir evrak tır, şirketlerin kuruluş amaçları genellikle para kazanmak yani kar yapmaktır. Böylelikle hisse senedi sahipleri de şirketin kazandığı paraya, yani şirketin kârına ortak oluyorlar.

Hisse senetlerinin alım ve satımı borsada yapılıyor ve borsada işlem gören her hisse senedinin bir fiyatı vardır. Bu fiyat arz ve talep dengesinde oluşur. Eğer bir hisse senedinin arz miktarı talep miktarından daha yüksek olursa, yani borsada bu hisse senedini satmak isteyen aktörlerin sayısı almak isteyen aktörlerin sayısından daha yüksek olursa hisse senedinin fiyatı düşer, fakat bir hisse senedinin talep miktarı arz miktarından daha yüksek olursa, yani borsada bu hisse senedi için satıcıdan daha çok alıcı olursa hisse senedinin fiyatı yükselir.

Eğer borsadaki fiyatları arz ve talebe göre oluşuyorsa bu arz ve talebi etkileyen en büyük etkenler nelerdir?

Borsada Hisse Senedi Nasıl Alınır, Nasıl Satılır?Bu konudaki en büyük etken kesinlikle piyasadaki aktörlerin hisse senedinin geleceğine dair beklentileridir. Bu şu anlama geliyor, bir hisse senedinin şu anki fiyatı piyasanın geleceğe dair beklentilerine göre oluşuyor. Kısacası şirkete dair, ekonomiye dair ve şirketin geleceğine dair piyasadaki tüm bilgilerin şu anki hisse senedi fiyatını çoktan etkilediğini fark edebilirsiniz.

Bu çok önemli bir nokta, çünkü çoğu insanın tam bu konuda büyük yanılgılar vardır. Bazen borsa ve yatırım konuları hakkında hiçbir bilgisi olmayan arkadaşlarım böyle cümleler kuruyorlar. Herkes iphone alıyor ve telefonun kalitesi süper, bu yüzden Apple şirketin hisse senedini almalısın. Çünkü karları artacak ve hisse senedinin fiyatı da artar kesin ve kesinlikle para kazanırsın. Bu arkadaşım apple şirketinin her sene yıl sonu raporunda gelecek yıla dair büyüme tahminlerini açıkladığını ve şu anki hisse senedi fiyatının şirketin önümüzdeki 5 senelik büyüme tahminlerini yansıttığını tabikide bilmiyor.

Bu demektir ki eğer piyasa bu şirketin karının yüzde 75 artacağını bekliyorsa ve bu şirket sadece yüzde ellilik bir artış açıklarsa hisse senedinin fiyatı bu şirketin daha fazla para kazanmasına rağmen düşer. Bu size verdiğim borsadaki fiyatlama mekanizmasını tanımlayan ve 2. Pis adlı bilim dünyasında önde gelen bir teori var. Bu teoriye ingilizcede efes’in mor hipotesi ve türkçede etkin piyasalar hipotezi deniliyor.

Bu teori, piyasadaki tüm bilgilerin hisse senedi fiyatlarının içinde olduğunu ve bu koşullarda yatırımcıların piyasa ortalamasının üzerinde getiri elde edemeyeceklerini savunmaktadır. Bunu sizlere pratik bir örnekle açıklamak istiyorum. Türkiye’nin hisse senedi piyasasının piyasa ortalamasını. 100 endeksi yani borsa istanbul 100 endeksi belirler.

Bu endekste Türkiye’nin en büyük 100 şirketinin hisse senetleri bulunuyor. Mesela şu şirketlerin hisse senetlerini BİST 100 endeksinde bulabilirsiniz. Thy, Türk Telekom, Akbank, Koç Holding, Migros, Vestel, Ülker vs. Bu Türkiye’deki en büyük 100 şirketinin hisse senedi fiyatlarının toplayınca BİST 100 endeksinin fiyatı çıkıyor. Böylelikle BİST 100 endeksinin performansı türk hisse senedi piyasasının performansını temsil ediyor. Etkin piyasalar hipotezine göre, daha önce dediğim gibi piyasadaki tüm bilgiler şu andaki fiyatların içinde ve yakın gelecekteki artışlar ve inişler, şu anda bilinmeyen ve öngörüsü mümkün olmayan nedenlerden dolayı olacak. Kısaca bu teori birkaç hisse senedi seçip ve almak yerine bütün hisse senedi piyasasına, yani endekslere yatırım yapılmasını tavsiye ediyor.

Bu yatırım stratejisinin en büyük avantajı düşük riskli olmasıdır. Borsada yatırım yaparsanız 2 çeşit riske girersiniz, bir sistematik risk ve 2 bireysel risk bireysel risk ile başlayalım. Sadece yatırım yaptığını şirketle alakalı olan tüm riskler bu kategoriye düşer. Mesela sadece bir elektronik ürünler üreten şirkete yatırım yaparsanız şu risklere maruz kalabilirsiniz.

Bir şirketin elektrik ürünlerinde kansere sebep olan maddeler olabilir ve şirket ağır cezalar alabilir. Böylelikle hisse senedi değer kaybeder.

2 Yeni rakipler girebilir piyasaya ve şirketin satışları düşebilir. Böylelikle hisse senedi düşer.

3 Şirketin yönetim kurulu borç alıp yanlış yatırımlar yapabilir.

Her hisse senedinin kendine has bu tarz bireysel riskleri vardır. Ayrıca elektronik ürün üreten bir şirkete yatırım yaparak elektronik sektörünün de bireysel risklerine maruz kalıyorsunuz. İleride yeni buluşlardan dolayı bugünün elektronik ürünlerine talep çökebilir. Böylelikle sizin yatırım yaptığınız şirkette problemler yaşayabilir. Farklı şirketlere ve sektörlere yatırım yaparak bu bireysel riskleri yok edebilirsiniz. Bunu en iyi şekilde daha önce anlattığım gibi borsa endekslerine yatırım yaparak uygulayabilirsiniz. Mesela BİST 100 endeksinde yatırım yaparak hiçbir sektörün bireysel riskini maruz kalmıyorsunuz. Çünkü bütün Türkiye ekonomisine yatırım yapıyorsunuz, bir sektör çökerse başka bir sektör büyümeye başlar fakat türk ekonomisi çökerse ne yapacağız. Evet bu riskte vardır ve buna sistematik risk denilir.

Bu sistematik risk bütün ekonominin çökme riskidir. Başka uluslararası endekslere yatırım yaparak türk ekonomisinden bağımlılığımızı düşürebilirsiniz. Böylelikle maruz kaldığımız tek risk dünya ekonomisinin çökmesi olacaktır. Bu da gerçek sistematik risktir ve bu riski tamamen yok etmek mümkün değildir. Fakat bu riske yatırım yapmazsanız da maruz kalıyorsunuz. Sonuçta dünya piyasası ve ekonomisi çökerse sizin hayatınıza da kesinlikle negatif etkisi olacaktır. Endekslere yatırım yaparak sermayemizi binlerce hisselere, yüzlerce sektörlere ve ülkelere dağıtıp riski mümkün olduğu kadar düşürerek yatırım yapmak, pasif yatırım stratejisidir.

Bu strateji kesinlikle herkesin öğrenip ve uygulaması gerekiyor. Bu stratejiyi tüm püf noktaları ile nasıl uygulayabileceğinizi sonraki yazılarım da sizlere öğreteceğim.

Fakat hisse senedini pratikte nasıl ve nerede yatırım yapabiliriz?

Hisse senedi alabilmek için bir bankada hisse senedi hesabı açmalısınız. Bunu yaptıktan sonra bu hesaba para havale etmelisiniz. Şimdi resmi yönden ilk hislerinizi alabilecek durumdasınız. Bankanızın internet bankacılık sisteminden bir hisse senedi için sipariş emri verebilirsiniz ve bankanız bu emri borsaya iletir. Borsayı alıcıyla satıcıyı bir araya getiren bir pazar olarak görebilirsiniz. Fakat bu pazarda domates ve limon yerine hisse senetleri ve başka finansal enstrümanlar alınıp satılıyor. Türkiye’deki bütün alım ve satım emirleri borsa İstanbul’da toplanıyor ve işlem görüyor.

Bu işlem bugün çoğunlukla elektronik sistemler tarafından yapılıyor. Şimdi gelelim borsa ve yatırım konuları hakkındaki belki en büyük yanılgıya. Çoğu insan hisse senedi alıp satmayı kumar olarak görüyorlar ve bütün paralarını kaybetmekten korkuyorlar. Bu bazen insanların kendi tecrübelerinden kaynaklanıyor, bazen de çevresindeki insanların tecrübelerinden bu insanların borsaya kumar demelerini tamamen doğal karşılıyorum.

Çünkü gerçekten kumar oynuyorlar. Bu yazıda şimdiye kadar anlattıklarımın sadece buzdağının ucu olarak görebilirsiniz. En önemli konuları sadece kısaca özetledim.

Yorum Yaz

− 5 = 1