Borsada Bilanço Tablosu Nedir Bilanço Nasıl Okunulur?

Bilanço Tablosu Nedir Bilanço Nasıl Okunulur Bilanço Analizi Nasıl Yapılır

HP aş büyük bir bilgisayar üreticisidir ve şirketin hisse senetleri tanınmıştır. Bu yüzden birçok insan borsada hisse senedine yatırım yaparak bu şirkete ortak oldular. Tabii ki hissedarlar ortak oldukları şirketin performansı ve finansal durumu hakkında haberdar olmak istiyorlar. Bu yüzden hisse senedi arz etmiş ve belli bir büyüklüğe ulaşmış şirketler, faaliyet raporları yayınlamak zorundalar. Çoğu büyük şirketler her 3 ayda bir çeyrek ara dönem faaliyet raporu ve her yıl bir tane yıllık faaliyet raporu yayınlıyorlar.

Bu raporların arasında birçok tablolar ve özel raporlar yer alıyor. Fakat benim için en önemlileri bilanço tablosu ve gelir tablosu dur. Bu yazıyı okuduktan sonra bir bilanço tablosunun ne olduğunu, nasıl olduğunu ve nasıl analiz edildiğini anlayacaksınız. Genel olarak bir hisse senedine yatırım yaparsanız kesinlikle en azından en son bilanço tablosunu incelemelisiniz, ayrıca ben bir şirkette iş için müracaat etmeden önce ya da bir iş görüşmesinden önce her zaman şirketin bilançosunu ve gelir tablosunu analiz ederim.

Bu yüzden aslında herkes bilanço okumasını ve analiz etmesini öğrenmesi gerekiyor bence. Çünkü sadece 10 ile 15 dakika arasında bir şirketin finansal durumunu iyi bir seviyede olup olmadığını anlarsınız.

Borsada Bilanço Tablosu Nedir Bilanço Nasıl Okunulur?Bilanço nedir ve nasıl okunur?

Bunu size çok basit bir örnekle anlatmak istiyorum. Hayali bir şirket düşünün mesela Anapara ustası aş kütahya da bilgisayar üretiyor ve 3 tane fabrikası var. Tabii ki bu fabrikaları şirket 3 tane arsa satın aldıktan sonra inşa edebildi. Ayrıca bilgisayarların üretiminde çeşitli makinalar ve ekipmanlar kullanılıyor. Bu tür varlıklar bilançoda duran varlıklar olarak sınıflandırılıyor ve şirket tarafından uzun süre kullanılan varlıklardır. Bu uzun vadeli varlıkların yanında bir de kısa vadeli varlıklar vardır. Anapara ustası aş’nin banka hesaplarında ve kasalarında şirketin giderlerini karşılayabilmek için nakit para bulunuyor.

Ayrıca yüksek sayıda bilgisayar üretebilmesi için şirket, tabiki yüksek sayıda bilgisayar parçası toplaması gerekiyor. Ayrıca çoğu şirketlerde olduğu gibi örnek aş’nin de başka şirketlerden kısa vadeli alacakları vardır. Bu saydığım bütün kısa vadeli varlıklar ise bilanço tablosunda dönen varlıklar altında sınıflandırılırlar. Bilanço tablosunda duran varlıkların dönen varlıkların değerlerinin toplarsanız, şirketin toplam varlıklarının değeri ne ulaşırsınız buna aktifler deniliyor ve bilançonun aktif tarafını temsil ediyorlar.

Bilançonun aktif tarafını inceleyerek bir şirket hakkında çok önemli bilgilere ulaşabiliyorsunuz. Mesela şirketin kasasında ve banka hesaplarında ne kadar para olduğunu ve uzun vadeli varlıklarının ne kadar değerli olduğunu öğreniyorsunuz. Fakat bilançonun sağ tarafında da çok önemli bilgilere ulaşabilirsiniz. Bilançonun pasif tarafında size birkaç saniye önce anlattığım varlıkların finansal kaynakları nereden geldiğini öğrenebilirsiniz.

Sonuçta bu varlıklara sahip olabilmek için şirketin paraya ihtiyacı var ve bilançonun pasif tarafında bu paranın nereden geldiğini görüyorsunuz. Bir şirket genel olarak 2 yoldan finansman bulabilmektedir. Bunlar yabancı kaynak ve öz kaynaktır. Basit bir şekilde anlatmak gerekirse yabancı kaynakları borç olarak görebilirsiniz. Öz kaynakları ise şirketin sahiplerinin şirkete yatırdıkları kendi paraları ve şirketin ettiği karlarıdır. Bu 2 pozisyonu daha iyi anlayabilmeniz için birer tane örnek vermek istiyorum. Çünkü sonraki temel analiz yazıları için yabancı kaynaklarla, öz kaynaklar arasındaki farkları anlamanız çok önemlidir.

Geçmişe gidiyoruz. Örnek aş yeni kuruldu ve ilk fabrikasını inşa edecek, bunu yapmak için şirketin paraya ihtiyacı var ve yönetim kurulunda finansman alternatifleri tartışılıyor. Eğer para ustası aş borsada hisse senedi arz ederek para toplamaya karar verirse, bu topladığı para özkaynak altında hesaba geçiyor ve satın alınan arsa ile inşa edilen fabrikada bilançonun aktif tarafında duran varlıkların altında hesaba geçiyor.

Borsada halka arz işleminin ne olduğunu öğrenmek istiyorsanız hisse senedi nedir? Adlı yazımı okumanızı tavsiye ederim. Fakat şirket bu projeyi bir bankadan borç alarak finanse ederse, bu borç bilanço tablosunda yabancı kaynaklar altında hesaba geçiyor. Bilançonun aktif tarafındaki işlem ise aynı kalıyor. Bilançonun pasif tarafındaki en önemli pozisyonlarıda kısaca saymak istiyorum.

Yabancı kaynaklar genel olarak kısa vadeli yabancı kaynaklara ve uzun vadeli yabancı kaynaklara ayrılıyorlar. Bunların altında da mali borçlar, ticari borçlar, alınan avanslar gibi pozisyonlar vardır.

Öz kaynaktaki önemli pozisyonları ise şunlardır: Ödenmiş sermaye, sermaye yedekleri, geçmiş yılların karları ve dönemin net karı özkaynak ödenmiş sermaye ise halka arz işlemindeki toplanan paranın nominal değeridir. Genel olarak bilanço tablosunun pasif tarafının yapısı bu şekilde olsa da çeşitli şirketlerin yıllık faaliyet raporlarında farklı sıralamalar ve pozisyon isimleri görebilirsiniz.

Size şimdi kısaca yabancı kaynakla özkaynak arasındaki 4 önemli farkı anlatmak istiyorum.

Bunlar bir yükümlülük, 2 süre, 3 ödeme ve 4 söz hakkı. Gelelim ilk fark hissedar olarak yükümlülük mevcut oluyor yani şirket iflas ederse siz de şirkete ortak olarak yatırdığınız paranız kaybediyorsunuz, fakat eğer şirkete borç verdiyseniz iflas tasfiyesi kapsamında iflas eden şirketin varlıkları satılarak sizinle borcunuzun kısmen ya da tamamen geri ödenmesi mümkündür.

Gelelim ikinci farka özkaynaklar, şirket için süresiz değiller, yani geri ödenmesine gerek yoktur. Fakat yabancı kaynaklar belli bir zaman sonra geri ödenmesi gerekiyor. Şimdi gelelim üçüncü farka yabancı kaynaklarda her ay sabit faiz ödemeleri yapılması gerekiyor. Öz kaynakta ise eğer yıl sonunda tüm gelirlerden bütün giderleri çıktıktan sonra bir kar kalıyorsa bu karın belli bir kısmı hissedarlara temettü olarak da bilinir. Fakat bu temettü dağılımı her yıl mecburi değildir ve sabit değildir.

Son olarak dördüncü fark hissedar, hissedar olarak şirkette söz hakkınız vardır. Şirketin yıllık genel toplantısında hissedar olarak çeşitli konular hakkında oy kullanma hakkınız vardır. Fakat yabancı kaynak sunan mesela bankaların böyle hakları yoktur. Bu 4 önemli farkı işledikten sonra gelelim yazının son kısmına, yabancı kaynaklarla özkaynakları toplarsanız şirketin pasifleri hesaplamış olursunuz. Kısaca bu rakam şirkete yatırılan toplam paranın yüksekliğini gösteriyor. Bu yüzden aktifler ve pasiflerin yüksekliği aynı olması gerekiyor.

Çünkü bilanço kelimesinin kökeni latince kelime bilen siyah dan geliyor. Bu kelimenin türkçe çevirisi ise terazidir. Mecazı yönden bir bilanço tablosunun fonksiyonunu şu şekilde tanımlayabiliriz, bir terazinin sağ tarafına bir şirketin kaynaklarını yani paranın nereden geldiğini koyuyoruz. Terazinin sol tarafında ise şirketin varlıklarını koyuyoruz. Yani toplanan paralarla ne yapıldığı terazinin 2 tarafınıda dengelemesi gerekiyor. Yani bir şirketin aktifleri ile pasifleri aynı yükseklikte olması gerekiyor. Bilançonun ne olduğunu anladıktan sonra birde kısaca nasıl analiz edildiğini anlatmak istiyorum. Dış kaynaklarla öz kaynaklar arasındaki farkları gördüğünüz eğer bir şirketin borç oranı çok yüksek olursa iflas etme riski daha yüksektir.

Mesela bir ekonomik kriz esnasında şirketin kazandığı paranın ciddi bir şekilde düşmesinden dolayı faiz ve borç ödemelerini yapamaz duruma gelebilir. Kısacası bir şirketin öz kaynağının toplam pasifler ile bölerek özkaynak oranını hesaplayabilirsiniz ve çeşitli şirketleri bu rakamın bazında kıyaslayarak iflas etme riski düşük olan şirketleri tespit edebilirsiniz.

Ayrıca mesela bir şirketin kısa vadeli borçlarıyla aktif tarafındaki nakit yüksekliğini kıyaslayabilirsiniz. Eğer bir şirketin bankasındaki nakit parasının yüksekliği kısa vadeli borçlarından daha yüksekse bu şirketin kısa vadede iflas etme riski düşüktür. Bir bilanço tablosunu analiz edebileceğiniz bu tür yüzlerce rakam vardır. Ayrıca getiri tablosunda da analiz etmeniz gereken birçok pozisyonlar ve rakamlar vardır.

Hiçbir zaman tek bir rakamı inceleyerek borsada yatırım kararı vermeyiniz. Bu rakamlar için çeşitli sektörlerde doğal ve sağlıklı oranlar vardır. Ayrıca yatırım amaçlı temel analizde, finansal tabloları çeşitli açılardan analiz etmeniz gerekiyor ve bütünsel bir analiz yapmamız gerekiyor. İlerde borsa ve finans eğitimi yazılarımda bu konuları sırayla işleyeceğim. Bu yazıyı nasıl buldunuz? Bilanço tablosunun ne olduğunu ve nasıl okunur olduğunu anlayabildiniz mi? Eğer bu yazıyı beğendiyseniz yorum yazın bir dahaki yazıda görüşmek dileği ile.

Yorum Yaz

+ 78 = 86